Geologia Beskidu Sądeckiego – flisz karpacki, skały i osuwiska | BeskidSadecki.eu
Przyroda i krajobraz · Beskid Sądecki

Geologia Beskidu Sądeckiego

Flisz karpacki, piaskowce, łupki, osuwiska i gleby – poznaj budowę geologiczną regionu oraz jej widoczne ślady w górskim krajobrazie.

Flisz karpacki – skały osadowe budujące Beskid Sądecki

Budowa geologiczna

Beskid Sądecki zbudowany jest ze skał osadowych, które w Karpatach Zachodnich określa się jako flisz karpacki. Piaskowce, łupki oraz skały margliste, zalegające na obszarze Karpat, zostały sfałdowane w okresie trzeciorzędowym i uległy spiętrzeniu. Skutkiem tego było powstanie płaszczowiny magurskiej, która jest główną jednostką strukturalną w całych Karpatach Zachodnich.

Diabelski Kamień na Jaworzynie Krynickiej

Podłoże skalne

Ławice piaskowcowe oraz zlepieńce pochodzące z piaskowca magurskiego budują Beskid Sądecki. Częściowo udział w budowie podłoża skalnego miały warstwy starsze: podmagurskie łupki pstre i margle. Beskid Sądecki jest miejscem występowania licznych jezior osuwiskowych, których wiele znajduje się w Rezerwacie przyrody Baniska (141,96 ha). Wraz z jeziorami powstawało wiele osuwisk fliszowych oraz innych form osuwiskowych, które można podziwiać w tym rezerwacie, na Zadnich Górach (968 m n.p.m.) czy Wietrznych Dziurach (1038 m n.p.m.).

Czarci Kamień; fot. Roman Baran

Gleby

Wierzchnia warstwa glebowa w Beskidzie Sądeckim to typowy utwór górski oraz podgórski. Dominują tutaj brunatne gleby kwaśne i wyługowane, gliny, a w dolinach rzecznych – gleby aluwialne, czyli mady. Gleby te są słabe: połowa obszaru posiada gleby IV klasy, a jedna trzecia – gleby V klasy. Najwyższą, II klasę posiada zaledwie 2% obszaru Beskidu Sądeckiego.

Galeria zdjęć

Fotografie przedstawiają krajobraz Popradzkiego Parku Krajobrazowego i wybrane miejsca Beskidu Sądeckiego.

Geologia Beskidu Sądeckiego – najczęściej zadawane pytania

Beskid Sądecki zbudowany jest głównie ze skał osadowych fliszu karpackiego. Występują tu przede wszystkim piaskowce, łupki, mułowce, zlepieńce i margle. Szczególnie istotne są gruboławicowe piaskowce magurskie należące do płaszczowiny magurskiej.

Flisz karpacki to zespół naprzemianległych warstw skał osadowych, głównie piaskowców i łupków, powstałych na dnie dawnego oceanu. Osady gromadziły się przez miliony lat, a następnie zostały sfałdowane i przemieszczone podczas procesów górotwórczych, tworząc między innymi Karpaty Zewnętrzne.

Płaszczowina magurska jest dużą jednostką tektoniczną Karpat Zewnętrznych. Powstała w wyniku ruchów górotwórczych, podczas których warstwy skalne zostały sfałdowane i nasunięte na siebie. Buduje znaczną część Beskidu Sądeckiego.

Osuwiska powstają wskutek przemieszczania się mas skalnych i ziemnych po stokach. Sprzyjają temu naprzemianległe warstwy piaskowców i łupków, duże nachylenie terenu oraz nasiąkanie podłoża wodą opadową. Liczne formy osuwiskowe występują między innymi w rejonie rezerwatu Baniska i na stokach Makowicy.

Na stokach górskich dominują gleby brunatne, w tym kwaśne i wyługowane. W dolinach rzek i potoków występują gleby aluwialne, przede wszystkim mady. Ich rozmieszczenie zależy między innymi od rodzaju podłoża, wysokości i warunków wilgotnościowych.